Chẩn đoán và điều trị hội chứng Cushing

Chẩn đoán hội chứng Cushing là một thách thức khó khăn, đặc biệt là Cushing nội sinh. Khi đã được chẩn đoán, mục tiêu điều trị cho bệnh nhân là giảm mức cortisol trong cơ thể.

Chẩn đoán hội chứng Cushing như thế nào?

Chẩn đoán hội chứng Cushing như thế nào?

Chẩn đoán hội chứng Cushing như thế nào?

Chẩn đoán hội chứng Cushing là một thách thức khó khăn, đặc biệt là Cushing nội sinh. Nguyên nhân là có nhiều tình trạng bệnh lý khác có thể gây ra các dấu hiệu và triệu chứng tương đồng với hội chứng Cushing.

Các triệu chứng gợi ý của hội chứng Cushing bao gồm: dấu hiệu tròn mặt, khối mô mỡ (khối u) ở vai và cổ và da mỏng đỏ với vết bầm tím và các dấu hiệu căng da. Khi đó, bác sĩ sẽ chỉ định các kiểm tra lâm sàng, tìm kiếm dấu hiệu của hội chứng Cushing cũng như các xét nghiệm nhằm mục đích chẩn đoán xác định.

 Trường hợp các bệnh nhân đang hoặc đã sử dụng corticosteroid trong thời gian gần, hội chứng Cushing thường là kết quả của việc sử dụng các thuốc này. Các trường hợp không sử dụng thuốc nhóm corticosteroid, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm nhằm chẩn đoán hội chứng Cushing đồng thời qua đó xác định nguyên nhân gây bệnh, thường được chỉ định nhất là:

 Xét nghiệm máu và nước tiểu: chỉ số thường được quan tâm đo lường mức độ hormone cortisol trong nước tiểu và máu. Có thể cần yêu cầu lấy mẫu nước tiểu trong thời gian 24 giờ để theo dõi chính xác nồng độ cortisol trong cơ thể.

Khi xét nghiệm máu và nước tiểu đã giúp bác sĩ chẩn đoán xác định bệnh nhân mắc hội chứng Cushing, cần làm thêm các xét nghiệm xác định nguồn gốc cơ bản cũng như mức độ hormone quá mức. Các xét nghiệm này thường là đánh giá sự thay đổi mức cortisol trước và sau khi kích thích hoặc ức chế với các thuốc hormone khác.

Xét nghiệm nước bọt: Thông thường có sự thay đổi nồng độ cortisol trong cơ thể lên xuống suốt cả ngày. Mặc dù bệnh nhân hội chứng Cushing không có mức cortisol gia giảm đáng kể qua đêm. Phương pháp xét nghiệm phân tích mức độ cortisol từ mẫu nước bọt được thu thập vào cuối ban đêm. Kết quả xét nghiệm cho thấy mức cortisol vượt ngưỡng thông thường cho phép chẩn đoán hội chứng Cushing.

Chẩn đoán hình ảnh: Chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) sọ não sẽ cho hình ảnh của tuyến yên và tuyến thượng thận. Thông qua hình ảnh ghi nhận được, bác sĩ sẽ xác định có hay không các bất thường về cấu trúc tuyến, ví dụ có u tuyến hay không.

Hai xét nghiệm bổ sung này giúp củng cố chẩn đoán cũng như loại trừ một số chẩn đoán phân biệt, chẳng hạn: hội chứng buồng trứng đa nang, trầm cảm, rối loạn ăn uống hoặc nghiện rượu.

Phương pháp điều trị hội chứng Cushing

Phương pháp điều trị hội chứng Cushing

Phương pháp điều trị hội chứng Cushing

Khi đã được chẩn đoán, mục tiêu điều trị cho bệnh nhân là giảm mức cortisol trong cơ thể. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, phương án điều trị có thể khác biệt. Các tùy chọn thường gồm:

Hạn chế sử dụng corticosteroid khi chưa cần thiết

Trường hợp bắt buộc sử dụng corticosteroid để điều trị, bác sĩ tìm cách giảm liều lượng thuốc để cân bằng quản lý triệu chứng Cushing với quản lý triệu chứng bệnh suyễn, viêm khớp, hoặc vấn đề khác. Trong trường hợp có thể, khuyến cáo nên thay thế thuốc và cắt hoàn toàn liều corticosteroid.

Các giảng viên Y Dược Cao Bằng cho biết, không được giảm liều corticosteroid đột ngột kể cả khi có ý định ngưng thuốc cũng cần giảm liều từ từ. Ngừng thuốc đột ngột có thể gây hạ cortisol dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm. Giảm liều từ từ để cơ thể thích ứng và tăng sản xuất cortisol cần thiết cho cơ thể.

Phẫu thuật

Các trường hợp Cushing do khối u, phẫu thuật là phương án điều trị được ưu tiên. Các khối u tuyến yên thường được loại bỏ bằng phẫu thuật thần kinh, phẫu thuật nội soi qua mũi hoặc phẫu thuật tiếp cận trong trường hợp khối u đè ép, liên quan phức tạp. Trường hợp các khối u tuyến thượng thận, phổi hoặc tuyến tuỵ, các bác sĩ phẫu thuật sẽ tùy chọn loại bỏ nó bằng phương pháp can thiệp ít xâm lấn nhất có thể.

Sau phẫu thuật, có thể bệnh nhân cần uống bổ sung cortisol thay thế cả đời để đảm bảo nồng độ cortisol cần thiết duy trì cân bằng của cơ thể. Tuy nhiên, đa số trường hợp tuyến thượng thận sẽ hoạt động trở lại và bệnh nhân có thể dừng bổ sung cortisol sau một thời gian.

Bức xạ trị liệu.

Tia xạ được chỉ định nếu nguyên nhân gây bệnh là khối u và không có chỉ định phẫu thuật hoặc đã phẫu thuật nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn. Phương pháp thường dùng nhất hiện này là Stereotactic radiosurgery hoặc bức xạ gamma – knife.

Liệu pháp hóa dược

Các thuốc như ketoconazole, mitotane và metyrapone có tác dụng kiểm soát sự sản xuất cortisol. Chúng giúp cải thiện triệu chứng, giảm nguy cơ phẫu thuật.

Ngoài ra, trong quá trình điều trị có thể dẫn tới giảm sản xuất các hormone khác của tuyến yên hoặc tuyến thượng thận, liệu pháp hormone thay thế sẽ được áp dụng nhằm duy trì cân bằng hormone của cơ thể.

Nguồn: Thông tin y tế Cao Bằng cập nhật

Categories: TIN TỨC Y TẾ