Những đặc điểm của virus gây bệnh cúm

Influenza là virus gây bệnh cúm có nhiều typ khác nhau, có độ lây nhiễm rất cao, tác động vào hệ hô hấp. Đường lây truyền là giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện và đường tiếp xúc.

Cấu tạo của virus cúm

Cấu tạo của virus cúm

Cấu tạo của virus cúm

Các vi rút cúm thuộc giống influenza virus, họ orthomyxovirus.

Vi rút cúm có 4 loại protein: HA, NA, nucleocapsid và chất gian bào (M).

  • Trên lớp vỏ bọc lipid của vi rút có 2   loại   glycoprotein lớn là hemagglutinin (HA) và neuraminidase (NA). HA và NA là 2 protein bề mặt, quyết định tính kháng nguyên của vi rút. Vi rút cúm có 2 loại protein cấu trúc, là nucleocapsid (NP) và chất gian bào (M), quyết định tuýp kháng nguyên A, B, C của vi rút và không có phản ứng chéo giữa 3 týp này với nhau.
  • Nucleocapsid gồm bộ gen (RNA/DNA) với một màng protein bên ngoài, hợp thành capsid của vi rút.
  • Chất gian bào là protein vây quanh nucleocapsid và tạo ra 35-45% khối lượng hạt phân tử.
  • Ngoài cùng của vi rút là vỏ bao vi rút, gồm hai lớp lipid bao lấy các protein của vi rút.

Có 3 loại vi rút cúm: A, B và C. Các vi rút cúm A và B của người gây ra các dịch bệnh theo mùa. Vi rút cúm C có thể gây bệnh nhẹ ở đường hô hấp và hiếm khi gây ra các trận dịch địa phương.

Vi rút cúm A – gây bệnh cúm cho loài chim (thủy cầm hoang dã, gà, vịt) và vài loài động vật có vú (heo, ngựa, hải cẩu), những loài này chỉ duy nhất mắc vi rút cúm A. Một vài vi rút cúm A gây bệnh nghiêm trọng cho cả gia cầm và, hiếm hơn, cho người. Đôi khi, các vi rút từ loài chim hoang dã sống dưới nước truyền sang gia cầm, và có thể bùng phát thành các đại dịch cúm cho người.

Vi rút cúm B – không có phân ra các thứ týp, nhưng về sau chúng có thể đứt đoạn để trở thành các nòi giống và các dòng. Các vi rút cúm B được biết là chỉ gây nhiễm cho người và hải cẩu. Các vi rút cúm B hiện đang lưu hành thuộc về một trong hai giống B/Yamagata và B/ Victoria, được biết từ những năm 1979. Tuy nhiên người ta cho là cũng đã có những dòng mới. Năm 2004, đa số vi rút giống với dòng B/Shangai/361/2002 thuộc nòi giống B/Yamagata/16/88 HA lineage.

Vi rút cúm C – Chuyên trang tin tức y tế có chia sẻ thông tin, virut cúm C có thể gây bệnh nhẹ cho đường hô hấp và được cho là không phát thành dịch cúm theo mùa. Vi rút cúm C gồm các chủng vi rút phân lập được từ người và heo. Người ta có ít thông tin hơn về vi rút cúm C, nhưng các nghiên cứu cho biết là loại này có ở khắp nơi trên thế giới và gây bệnh cho đường hô hấp trên, gặp chủ yếu ở trẻ nhỏ hay ở người già có vấn đề về sức khỏe. Vi rút này gây bệnh nhẹ nên không cần tiêm chủng vacxin.

Khả năng biến đổi kháng nguyên

Khả năng biến đổi kháng nguyên

Khả năng biến đổi kháng nguyên

Có 3 týp kháng nguyên cho 3 loại vi rút A, B, C.

Hiện tượng thay đổi cấu trúc kháng nguyên xảy ra thường nhất là ở týp A, ít hơn ở týp B, và gần như không đổi ở týp C. Vi rút cúm týp A còn gây nhiễm các loại thủy cầm, gà, vịt, heo, ngựa, hải cẩu. Vi rút cúm týp C còn gây nhiễm cho heo.

Một khả năng độc đáo của vi rút cúm là khả năng “biến đổi kháng nguyên”, dựa vào sự biến đổi cấu trúc của 2 loại glycoprotein bề mặt là HA và NA, gồm 2 cơ chế là sự trôi giạt kháng nguyên và sự thay đổi kháng nguyên (về vị trí, bản chất, hình dáng).

Sự trôi giạt kháng nguyên: các đột biến nhỏ liên tục xảy ra giúp vi rút có khả năng biến đổi glycoprotein bề mặt HA (và có thể cả NA), do đó không còn bị bất hoạt bởi kháng thể trước đó nữa

Sự thay đổi kháng nguyên: đây là trường hợp một vi rút nào đó trao đổi RNA với một vi rút khác (trong trường hợp có 2 chủng vi rút cúm xâm nhập vào cơ thể cùng một lúc) để tạo ra một chủng vi rút mới mà cơ thể con người chưa có kháng thể để chống lại. Chính những thay đổi kháng nguyên này đã gây ra nhiều trận dịch lớn trên thế giới. Cơ chế thay đổi kháng nguyên có thể xảy ra giữa vi rút cúm nhiễm ở người và vi rút cúm nhiễm ở gia cầm hoặc heo.

Trong hơn 1 thập kỷ qua, các thứ týp của vi rút cúm A phân lập được trên các mẫu bệnh phẩm từ gia cầm hoặc chim gồm có H9, H7, và đặc biệt là H5, còn H1N1 phân lập được từ heo đã gây ra trận đại dịch năm 2009.

Nguồn: yduoccaobang.asia

Categories: TIN TỨC Y TẾ